Yükseliş mumu, düşüş mumu

Bir mumun yönünü tek bir kıyas belirler: kapanış, açılışın neresinde bitti? Kapanış açılışın üzerindeyse mum bir yükseliş mumudur ve çoğu grafikte yeşil çizilir; altındaysa düşüş mumudur ve genellikle kırmızı gösterilir. Yükseliş mumunda açılış gövdenin alt kenarı, kapanış üst kenarıdır; düşüş mumunda ikisi yer değiştirir.

Fitiller bu kıyasa girmez. Üst fitilin ucu dönemde görülen en yüksek fiyatı, alt fitilin ucu en düşük fiyatı işaretler; mum hangi yönde olursa olsun fitil uçları gövdenin değil, dönemin uçlarıdır. Kapanışı fitil ucuyla karıştırmak, yeni başlayanın en sık yaptığı okuma hatasıdır — fiyat oraya çıkmış ama orada kapanmamıştır.

Kapanışa bu kadar önem vermemizin sebebi şu: dönem kapanana kadar mum ne anlatacağına karar vermemiştir; kapanış, dönemin son sözüdür. Ama son söz, dönemin içini anlatmaz. Yükseliş mumu "fiyat dönem boyunca hiç düşmedi" demez — alt fitil tam da o inişin izidir — ve "artık satıcı kalmadı" hiç demez; her işlemde bir alıcı ve bir satıcı vardır. Mum yalnızca dönemin nerede başlayıp nerede bittiğini söyler.